Nayna Shah

વચલો માર્ગ

વચલો માર્ગ

‌યજ્ઞેશની ધારણા સાચી હતી. યામા બારણામાં ઊભી ઊભી એની રાહ જોઈ રહી હતી અને મમ્મીનો ગુસ્સાથી લાલ પીળો થતો ચહેરો બિલકુલ એની કલ્પના મુજબનું જ ચિત્ર ઉપસ્થિત હતું. ઓફિસની બહાર નીકળવાનું યજ્ઞેશ ને ગમતું નહીં .ઘણીવાર થતું કે ઓફિસથી છૂટીને સીધા કોઈ બસુખથીમા બેસી રહેવું .

‌કુદરતના સાનિધ્યનો પણ એક નશો હોય છે .યજ્ઞેશ નાનપણમાં વારંવાર બાગમાં જઇને બેસતો. બાગની લોનમાં આળોટવા નીઈચ્છા થતી. પણ એ તો નાનપણ ના દિવસો હતા જ્યારે એ રિસાતો ત્યારે મમ્મી સામેથી કહેતી, “યજ્ઞેશ બેટા ચાલ હું તને આજે બાગમાં લઈ જઈશ. ” આ સાંભળતા યજ્ઞેશ રીસાવાનું ભૂલીને મમ્મીને વળગી પડતો અને ઉત્સાહભેર કહેતો, કે ,”તું મમ્મી કેટલી સારી છે .”મમ્મી તો હજી પણ એટલી જ પ્રેમાળ હતી સાક્ષાત વાત્સલ્યની મૂર્તિ હતી. પરંતુ કેટલાય સમયથી મમ્મી નું વર્તન વિચિત્ર લાગતું હતું . મમ્મીના ગુસ્સામાં પણ પ્રેમ જ નીતરતો હતો .મમ્મી નો મીઠો ગુસ્સો સહન કરવાની અત્યાર સુધી યજ્ઞેશ ને મજા પડતી .અરે ,યજ્ઞેશ ગ્રેજ્યુએટ થયો તોપણ મમ્મી જોડે તો નાનો બાળક બનીને જ રહેતો. ક્યારેક મમ્મીને ગુસ્સે કરતો .તો ક્યારેક મમ્મીને સોનેરી સપના ના જગતમાં લઈ જઈ વાત્સલ્ય ના વહેણ માં તણાઈ માં તણાવતો.આજે મમ્મી પણ એ જ છે અને યજ્ઞેશ પણ એજ છે. ‌હજી પણ એને મમ્મીના ગુસ્સામાં કડવાશ લાગતી નથી .એક માના ગુસ્સામાં કડવાશ હોય પણ ક્યાંથી શકે ? પરંતુ આ વાત યામા ક્યારેય સમજી શકશે નહીં એની યજ્ઞેશ ને હવે ખાતરી થઇ ચૂકી હતી

‌યામા ની યાદે યજ્ઞેશ ના શરીર મા આનંદ ની લહેર ઉઠી. પરંતુ બીજી જ પળે મન દુઃખ થી ભરાઈ ગયું હતું. યામા પ્રેમાળ પત્ની હતી. લગ્નના છ મહિના માં યામા એ યજ્ઞેશ નું જીવન સુખ થી ભરી દીધું હતું. યામા મમ્મીની પસંદ હતી માટે યજ્ઞેશે પસંદ કરી હતી. થોડાક વિરોધ સાથે કે યામા શ્રીમંત ઘરની યુવતી છે એ આપણા જેવા મધ્યમ વર્ગના કુટુંબમાં ભળી ન શકે ત્યારે મમ્મી એ દલીલ કરેલી, ” બેટા જન્મ કયા કુટુંબમાં લેવો એ મનુષ્યના હાથની વાત નથી પણ એના સંસ્કાર એનું ઘડતર મુખ્ય વાત છેઅને બીજી એક વાત એક સ્ત્રી સરળતાથી બીજી સ્ત્રીને સમજી શકે એટલી સરળતાથી તમે પુરુષોના સમજી શકો યામાં ગમે તે કુટુંબની હોય પરંતુ એનું હૃદય પ્રેમથી ભરેલું છે પ્રેમાળ હૃદય ને ભળી જવા માટે શ્રીમંત કે મધ્યમ વર્ગના કુટુંબ સાથે કંઈ લેવા દેવા નથી. “યામા મમ્મીની પસંદ હતી .જો કે યજ્ઞેશ પણ એના રૂપથી આકર્ષાયો હતો અને લગ્નની ઉંમરે એક યુવક કોઇ યુવતીના રૂપમાં મોહી પડે તો બીજું કંઇ જ જોવાનીસુઝ ભાગ્ય ધરાવતો હોય છે. ના પસંદ કરવાનો સવાલ જ ઉપસ્થિત થતો ન હતો .

‌લગ્ન બાદ બહારગામથી પાછા ફરતા યામા એ પુષ્કળ ખરીદી કરી હતી. મમ્મી માટે પણ સિલ્ક ની બે સાડીઓ ખરીદી હતી. જે જોઈ મમ્મીએ હૃદયમાં આનંદ છુપાવતા કહેલું ,”બેટા મારે હવે આ સાડીઓ પહેરીને ક્યાં જવાનું છે ?તમારી હરવા-ફરવાની ઉંમર છે .અમારી તો જિંદગી પૂરી થવા આવી. “એ જ વખતે યામા એ મમ્મીના માેં પર હાથ રાખીને કહેલું ,”મમ્મી હવે પછી આવી વાતો ના બોલતા કારણકે અમારે તો તમારી ખૂબ જરૂર છે “અને મમ્મી ના હૈયામાં હેતની હેલી આવી હતી .ત્રાંસી નજરે યજ્ઞેશ સામે જોઈ જાણે કહી રહ્યા હતા, “જોઈને મારી પસંદ! “યજ્ઞેશ એ વખતે ઈશ્વરને મનોમન પ્રાર્થના કરી રહ્યો હતો કે હંમેશ આ કુટુંબમાં આવો જ પ્રેમ ભર્યો વર્તાવ રહે .પરંતુ ઈશ્વરે તો જાણે યજ્ઞેશ ની પ્રાર્થના પ્રાર્થના સ્વીકારી જ ન હતી.

‌બહારગામથી પાછા ફર્યા બાદ યામાની રોજ ની ફરમાઈશ હતી ,સાંજે બહાર ફરવા જવાની. યજ્ઞેશ ને ઓફિસથી પાછા ફરવાના સમયે યામા તૈયાર રહેતી. અત્યાર સુધી યજ્ઞેશ ઓફિસથી આવી મમ્મીના હાથની ગરમાગરમ ચા અને નાસ્તો કરવા ટેવાયેલો હતો. પરંતુ યામા ના આવ્યા બાદ આવ્યા બાદ આ ક્રમ તૂટી ગયો હતો . કારણ કે યામા ચા પીતી ન હતી, જે થી હંમેશાં સાંજે પાઈનેપલ જ્યુસ કે એપલ જ્યુસ પીતા હતા .વળી ક્યારેક મમ્મી ડાઇનિંગ ટેબલ પર યજ્ઞેશ અને યામાની જમવા માટે રાહ જોઈ બેસી રહેતી અને મોડેથી પાછા ફરેલા યજ્ઞેશ અને યામાં કહેતા ,”મમ્મી તમે અમારી ખોટી રાહ જુઓ છો ,તમારે જમી લેવાનું. અમે તો બહાર થી જમીને પણ આવી એ. અમારું કંઈ નક્કી નહીં. ત્યારે યજ્ઞેશની મમ્મીને થતું કે, યામા તું આજ કાલની આવી છું . હું તો વર્ષોથી યજ્ઞેશ સાથે જ જમવા ટેવાયેલી છું પરંતુ યજ્ઞેશને દુઃખ થશે એમ માનીને ચૂપ રહેતા.

‌એકાદ મહિના બાદ મમ્મીએ દબાયેલા અવાજે યજ્ઞેશ ફરિયાદ કરેલી બેટા, દરરોજ ના જ્યુસ કે બહારના નાસ્તા કે જમવાના ખર્ચ ના પોષાય. ‌ અત્યારે તમારી ઉંમર હરવા-ફરવાની છે એ વાત સાચી પણ જવાનીમાં બચત કરવી પણ જરૂરી છે. યજ્ઞેશે ચૂપચાપ મમ્મીની વાત મમ્મીની વાત સાંભળી લીધી .એ જ રાત્રે યામા એ પણ દબાયેલા અવાજે પતિને ફરિયાદ કરેલી, તમારા મમ્મીને તો આપણી ઈર્ષ્યા આવે છે. આપણે સાથે હરીએ ફરીએ કે નાસ્તા કરીએ ,એ વાત જ મમ્મી સહન થતી નથી. તમારા મમ્મી પુષ્કળ ઈર્ષાળુ છે.

‌યજ્ઞેશે પત્ની ફરિયાદ પણ કોઈ જાતના વિરોધ વગર સાંભળી લીધી. પરંતુ દિવસે દિવસે સ્થિતિ વધુ ને વધુ વણસવા લાગી હતી. મમ્મી નાની નાની બાબતોમાં યામા વિરુદ્ધ ફરિયાદ કરતી અને યામા પણ ‌ વાતને મોટું સ્વરુપ આપી ઝગડી પડતી. ક્યારેક યજ્ઞેશ યામાને કહેતો, “યામા તું એટલા બધા શ્રીમંત કુટુંબમાંથી આવી છું કે તારામાં સહનશીલતાનો સતત અભાવ રહ્યો છે ” ત્યારે યામા યજ્ઞેશ સાથે ઝગડી પડતી ,”તો શું મને એમ જ કહેવા માગો છો કે તમારી મમ્મી સાચી અને સારી છે, બધો વાંક મારો છે કારણ હું શ્રીમંત કુટુંબમાંથી આવી છુ .મારી કઈ જિંદગી છે કે નહીં? ‌મને ખબર છે કે તમને તમારા મમ્મી મારા વિરુદ્ધ ભડકાવે છે, આ સમાજ માં સ્ત્રી જ સ્ત્રીની દુશ્મન છે .”એટલું કહેતા યામા ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડી પડી .

‌કયારેક યજ્ઞેશ મમ્મી ને સમજાવતા કહે તો ધ્રુસકે રડી પડી મમ્મી ને સમજાવતા કહે તો તો સમજાવતા કહે તો તો ને સમજાવતા કહે તો તો સમજાવતા કહે તો ને સમજાવતા કહે તો તો રડી પડી મમ્મી ને સમજાવતા કહે તો ” મમ્મી એ શ્રીમંત કુટુંબમાંથી આવેલી છે. ધીરે ધીરે આપણા ઘરના રીત રિવાજ થી ટેવાઈ જશે.એની સાથે સમજાવટથી કામ લે, “ત્યારે પ્રેમાળ મમ્મીનું રુદ્ર સ્વરૂપ પ્રગટ થતું અને કહેતી તો શું તું એમ કહેવા માગે છે કે હું ઝઘડાખોર છું ?હું ઝઘડો કરું છું ?હું સમજાવટથી કામ નથી લેતી ?આટલા વર્ષો સુધી મમ્મી સારી લાગી અને આજ કાલની આવેલી છોકરી તને ચડાવે છે અને હું તને ખરાબ લાગુ છુ? બૈરી આવતાં તારી માને ભૂલી ગયો .યજ્ઞેશ મેં તને બૈરીઘેલો ધાર્યાે ન હતો “.અને મમ્મી પણ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા માંડી.

‌યજ્ઞેશ પત્ની કે મમ્મી કોઈનું પણ રુદનજોઈ શકતો નહીં .પરંતુ હવે તો આ રોજનો ક્રમ હતો. મમ્મી કે પત્ની બંનેમાંથી કોઈને પણ એ ખુશ કરી શકતો નહીં. ‌મધુર સંબંધોમાં તિરાડ પડ્યા પછી સ્નેહાળ સંબંધની અપેક્ષા રાખવી વ્યર્થ છે. એ વાત યજ્ઞેશ ને સમજાઈ ચૂકી હતી. દરરોજ ના કલેશથી યજ્ઞેશ મનોમન ભાંગી પડ્યો હતો .મનમાં એક લઘુતાગ્રંથિ બંધાઈ ગ઼ઈ હતી કે એ કોઈને પણ સુખી કરવા સક્ષમ નથી .એક સમયનો વાચાળ યજ્ઞેશ મિતભાષી બની ચૂક્યો હતો. મિત્ર મંડળી તથા યામા પણ જક કરતી હતી કે હવે જુદા જ રહેવું જોઈએ. પરંતુ યજ્ઞેશ મમ્મી ને છોડવા તૈયાર ન હતો . વડીલો શિખામણ આપતા કે તારી પત્નીને પિયર મોકલી દે ,પરંતુ યજ્ઞેશ યામાને છોડવા તૈયાર ન હોતો .યજ્ઞેશ ઈચ્છતો હતો કે યામા અને મમ્મી સંપીને રહે.

‌તે દિવસે પણ યામા બારણામાં રાહ જોતી ઊભી હતી. યજ્ઞેશ ને જોતા જ બોલી પડી ,”ચાલો આપણે હમણાં ને હમણાં જ ઘર છોડીને જતા રહીએ જતા રહીએ .હું એક પળ પણ આ ઘરમાં રહેવા માંગતી નથી .”ત્યાં યજ્ઞેશ ની મમ્મી પણ આગ્નેય નેત્ર સાથે બોલી ઉઠી ,” યજ્ઞેશ આ ઘરમાં હું યામા સાથે રહી શકું એમ જ નથી. તું આ ઘર છોડીને જતો રહે .એક વાર ઘરની બહાર નીકળીને ઘર તાે વસાવી જોતાે ખબર પડશે .”

‌યજ્ઞેશ પણ ઈચ્છતો હતો કે આખરે એક દિવસ આ રોજ-રોજની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ મળે તો સારું. પરંતુ મમ્મીના શબ્દો યજ્ઞેશ ના હૃદય સોંસરા ઉતરી ગયા હતા. તેણે એ જ ઘડીએ મનોમન નક્કી કરી લીધું હતું કે ગમે તેમ થાય એ સુંદર મજાનું ઘર વસાવીને મમ્મીને બતાવી દેશે.

‌યામા જુદા નીકળ્યા બાદ ઘણીવાર કહેતી “યજ્ઞેશ, મારા પપ્પા પાસે પુષ્કળ પૈસાે છે એ ક્યારેક કામ લાગશે? “પરંતુ સ્વાભિમાની યજ્ઞેશ યામાના પિયરનાે પૈસાે સ્વીકારવા તૈયાર થયો જ નહીં. પરિણામ સ્વરૂપ માત્ર ગ્રેજ્યુએટ યજ્ઞેશ સતત પૈસાનો અભાવ અનુભવવા લાગ્યો હતો .યામા પર ઘણીવાર યજ્ઞેશ ને ગુસ્સો ચડતો .પ્રેમાળ મમ્મી ની યાદે વીવળ બની જતો .મમ્મીનું વાત્સલ્ય એ કેમે ભૂલી શકે એમ ન હતો . જ્યારે યામા ઈચ્છતી હતી એવી સ્વતંત્રતા એને મળી ચૂકી હતી.યજ્ઞેશ ની સીમિત આવકનો વિચાર કરી પોતાની રહેણીકરણીમાં કાંઈ ફેરફાર કરવા એ તૈયાર ન હોતી .આખરે યજ્ઞેશે એક નિર્ણય લઈ લીધો. સવારથી ટ્યુશનો ચાલુ કરી જમી અને સીધો ઓફિસ જતાે અને સાંજે પાર્ટટાઈમ નોકરી કરી ઘેર જમી ને ફરી પાછા ટ્યુશન કરી મોડી રાત્રે ઘેર પાછો ફરતો .

‌યજ્ઞેશ દિવસે દિવસે કામમાં ખૂપતો જતો હતો. યામા ને જિંદગી નીરસ લાગવા માંડી હતી .ક્યારેક એ યજ્ઞેશને કહેતી ,”તમે આ પૈસા પાછળની દોડ છોડી દો, મારે તો માત્ર તમારો સાથ જોઈએ છે.” ત્યારે યજ્ઞેશ પ્રેમાળ સ્વરે કહેતો, ” યામા આ બધું તારા માટે જ છે ને ? ટૂંક સમયમાં જો જે આપણી પાસે કેટલા બધા પૈસા થઈ જાય છે .હું તને સોને મઢી દઈશ. તારા બધા શોખ પુરા કરીશ. “

‌ટૂંક સમયમાં જ ઓફીસમાંથી લોન લઈને યજ્ઞેશે ઘર ‌તૈયાર કર્યું .આ સમય દરમિયાન યામા ને વધુંને વધું એકાકીપણું અનુભવવા લાગી હતી. ઘણીવાર થતું કે યજ્ઞેશ ના મમ્મી પાસે જ રહ્યા હોત તો સારું થાત!

‌કહેવાય છે કે બે દુશ્મનોને પણ એક રૂમમાં પૂરી રાખવામાં આવે તો એમની વચ્ચે સ્નેહની સરવાણી ફૂટી નીકળે ! અને યજ્ઞેશ ની મમ્મી એની દુશ્મન પણ ક્યાં હતી ?

‌યજ્ઞેશે ઘર તૈયાર થતાં જ મમ્મીને કહ્યું ,” મમ્મી,હવે તો તારો ગુસ્સો ઓછો થયો જ હશે .મમ્મી, મેં એક નાનું ઘર લીધું છે ,તું જોવા નહીં આવે?

‌યજ્ઞેશ ની મમ્મીની આંખમાં આંસુ આવી ગયા. કેટલો મહેનતુ પુત્ર છે! કોણ જાણે આવેશની ક્ષણમાં પોતે ગમે તેમ બોલી ઊઠી હતી ! યજ્ઞેશ મમ્મી સામે જોતાં બોલી ‌ઊઠ્યો, ” મમ્મી મને તારી આંખના આંસું બિલકુલ પસંદ નથી. મને મારી હસતી મમ્મી ગમે છે .જેની આંખમાંથી હંમેશ સ્નેહની સરિતા વહે છે એવી મમ્મી ગમે છે. “

‌સાંજે યજ્ઞેશ ને ઘેર વહેલો પાછો ફરતો જોઈને યામા ખુશ થઈ ગઈ હતી . એમાંય યજ્ઞેશ સાથે એના મમ્મી ને જોતા જ યામાની આંખો માં આંસુ આવી ગયા. યજ્ઞેશ દિવસો બાદ વહેલો ઘેર પાછો ફર્યો હતો. યજ્ઞેશ ને જોતા જ યામા બોલી ઉઠી, “સારું કર્યુ તમે મમ્મી ને લઈ આવ્યા. મમ્મી હવે અહીં જ રહેશે.” યજ્ઞેશે પત્ની સામે જોયું. તેની આંખમાંથી પશ્ચાતાપના આંસુ સરી રહ્યા હતા. ‌એના અવાજમાં સચ્ચાઈનો રણકો હતો. યજ્ઞેશ ના મમ્મી યામાને ભેટી પડતાં બોલ્યા, “યામા બેટી, રડ નહીં , તમને લોકોને ક્યાંથી ખબર હોય કે તમારા વગર મારા ઘર અને દીલની શું દશા થઈ છે? યજ્ઞેશતેા મહેનતુ છે. પથ્થર માંથી પૈસા પેદા કરે એવો હોનહાર પુત્ર છે પણ હું એને સમજી ના શકી અને યામા, તારી ઉંમર હરવા-ફરવાની છે…” કહેતા યજ્ઞેશ ના મમ્મીથી ધુ્સકુ મુકાઈ ગયું. યામા પણ રડતા રડતા બોલી ઉઠી, ” પણ મમ્મી , પથ્થર માંથી પૈસા પેદા કરવા કેટલો પરિશ્રમ કરવો પડે છે, કેટલો ત્યાગ કરવો પડે છે ….” બંને એકબીજાના આંસુ લૂછી રહ્યા હતા.

‌યજ્ઞેશ દૂર ઉભો ઉભેા વિચારી રહ્યો હતો કે મેં અપનાવેલો માર્ગ યોગ્ય હતો .મમ્મી અને પત્ની થી મોટા ભાગનો સમય દૂર રહી બંનેને એકબીજાની પૂરકતા નો ખ્યાલ આપવો જરૂરી હતો. તેથી તટસ્થપણે મમ્મી કે પત્નીનો પક્ષ લીધા વગર દૂર રહેવાનો વચલો રસ્તો અપનાવ્યો તે યોગ્ય હતો .નહીં તો આવું સ્નેહાળ દ્રશ્ય જોવા નો લાહવો એ ક્યારેય માણી શક્યો ન હોત .

‌શ્રીમતી નયના શાહ,
‌વડોદરા
‌મો. નં. ૭૯૮૪૪૭૩૧૨૮

Advertisements

Categories: Nayna Shah

Leave a Reply